Download Contactblad
Download contactblad

DagelijksWoord.nl

Het orgel

Het orgel in de Christelijke Gereformeerde kerk van Baarn is gebouwd door de Utrechtse orgelbouwer Nicolaas Albertus van Dam. Deze orgelbouwer werd geboren op 27 juli 1873 en leerde het vak van orgelmaker in de werkplaats van Michael Maarschalkerweerd te Utrecht. In 1907 vestigde hij zich in Utrecht als zelfstandig orgel- en harmoniumbouwer. In datzelfde jaar maakte hij samen met piano- en orgelhandelaar J.M.W. Stoker zijn eerste orgel voor de Hervormde kerk van het Drentse Oosterhesselen. Dit instrument bevindt zich momenteel, in sterk gewijzigde vorm, in een bijgebouw van de Gereformeerde Gemeente te Kampen.  

We moeten Van Dam plaatsen in de nadagen van de mechanische orgelbouw. Helaas was ook hij om concurrentieredenen al snel genoodzaakt over te stappen op kwalitatief mindere pneumatische orgels. Van zijn oeuvre is weinig overgebleven. Daar zijn diverse redenen voor. Voor zijn latere orgels is dat ongetwijfeld het gebrek aan duurzaamheid, voor zijn vroegere orgels is dat duidelijk het gebrek aan waardering, dat er tot voor kort was voor vroeg twintigste-eeuwse instrumenten. Van Dam heeft vermoedelijk altijd een eenmansbedrijf gehad. Hij is tot ca. 1955, dus bijna een halve eeuw, als orgelbouwer actief geweest. Hij stierf 17 januari 1967 te Blaricum en werd op de begraafplaats Zuiderhof te Hilversum ter aarde besteld.

 

Het Baarnse orgel werd opgeleverd in 1916. Met de bouw van het orgel was tweeduizend gulden gemoeid. Het orgel bevatte destijds één manuaal en een pneumatisch pedaal. Een gereserveerde plaats voor een trompet 8’ werd nooit opgevuld.
 
Omdat het Van Dam-orgel was versleten besloot de kerkenraad van de gemeente in 1964 om het orgel van de Christelijke Gereformeerde kerk van Kampen over te nemen. Deze overname ging echter op het laatste moment niet door, omdat het Kamper orgel al aan een andere gegadigde was verkocht. Een jaar later, in 1965, kwam de mogelijkheid om het orgel van de Vrijgemaakt Gereformeerde kerk van Hilversum te kopen. De meerderheid van de gemeenteleden was toen echter voor restauratie van het Van Dam-orgel. Nadat ook nog gedacht was over het laten bouwen van een nieuw orgel, werd in mei 1966 de knoop doorgehakt. Het Van Dam-orgel zou door de firma Van Vulpen worden gerestaureerd, voor een bedrag van 20.600 gulden. Bij deze restauratie werd de Mixtuur met een koor uitgebreid, de zinken frontpijpen werden vervangen en er werd lofwerk met bladgoud aangebracht.

In 1978 werd besloten het orgel opnieuw ingrijpend te laten restaureren en uit te breiden met een tweede manuaal. Tevens werd de pneumatische pedaallade door een mechanische vervangen en de Gamba 8’ werd van het eerste naar het nieuwe tweede klavier verplaatst. De restauratie werd uitgevoerd door de firma Hendriksen & Reitsma te Nunspeet. Er was een ton mee gemoeid. Het gerestaureerde en uitgebreide orgel werd op 21 februari 1981 weer in gebruik genomen.
 
In september 2005 heeft er uitgebreid onderhoud plaatsgevonden aan het orgel. Hierbij is tevens de Cornet van het hoofdwerk opnieuw geïntoneerd.